Atabae, 15 Janeiru 2026| Ministério da Agricultura, Pecuária, Pesca e Florestas (MAPPF), Liu husi Secretário de Estado das Florestas (SEF), Komemora Loron Nasionál Ai-kameli/Sandalo no Floresta ba dala-IX, ne’ebé monu iha loron 13 Janeiru 2026, iha área Plantasaun Ai-kameli, Manduki, Suku Aidaba-Leten, Postu Administrativu Atabae, Munisípiu Bobonaro.
Komemora Loron Nasionál Ai-kameli/Sandalo no Floresta ba tinan ne’e ho tema " Mai ita hamutuk Konserva no Preserva Ai-kameli hanesan asaun hodi dignifika Ai-kameli nudar identidade no Rikusoin Nasaun Timor-Leste nian".
Iha intervista Sua Excêlencia Secretário de Estado das Florestas (SEF) Eng. Fernandino Vieira da Costa S.Hut, informa bazea ba rezolusaun governu N°. 11/2017 define Loron Nasionál Ai-kameli no Floresta, ho ne’e mak Ministériu MAPPF liu husi Secretário de Estado das Florestas (SEF), selebra Loron nasionál Ai-kameli no Floresta, ne’e ho kuda Ai-kameli iha plantasaun Ai-kameli 175 hektares iha área Manduki, Suku Aidaba-leten, Postu Adm. Atabae.
"Governu deside loron 13 Janeiru ida ne’e mós hanesan Loron Nasionál Florestas, tanba konsidera setór Floresta ne’e hanesan mós setór ida ne’ebé importante ho nia funsaun oinsa atu bele konserva no proteje ita nia área floresta iha teritória nasionál nune’e bele fo sustentabilidade ba dezenvolvimentu nasaun nian" dehan S.E.SEF.
Sua Excelência SEF, hateten bazea ba konferensia ida iha Nasaun Brazil, Rio de Janeiro tinan 1980 liu ba iha ne’ebá husi matenek nain sira deside katak kada nasaun ida ninia área Floresta, ai-laran ne’e por volta 30% husi nia luan área Floresta iha territória rai maran ninian.
"Ita hotu akompañia problema mudansa klimatika, afeta ba dezastre naturais ne’ebé akontese buat sira ne’e hotu sai hanesan akumulasaun ba attitude ita humanu nian ne’ebé estraga ita nia ai-laran, ladun fo atensaun hodi tau importansia ba dezenvolvimentu setór florestas iha rai laran.
Tanba ne’e maka liu husi matenek nain sira defende deside katak kada nasaun ida nia rai por volta ne’e 25% hektares ba leten ne’e kobre ho área florestas primaria no área floresta segundaria, atu nune’e bele responde ita nia problema mudansa klimatika ne’ebé sempre akontese iha ita nia nasaun no mundu tomak" dehan S.E.SEF.
Sua Excêlencia SEF, informa kada tinan-tinan selebra loron ai-kameli no floresta ne’e ho objetivu oinsa ita nafatin promove ai-kameli, tanba ai-kameli ne’e sai hanesan identidade nasaun nian, no kontinua promove ai-kameli tanba iha valor ekonómia aas iha merkadu nasionál no internasionál. Tanba ne'e sidadaun ida tenke iha vontade iha planu atu bele kuda ai-kameli iha nia plantasaun atu nune’e aban bairua sai hanesan investimentu ba ninia familia rasik,
"Objetivu husi komemorasaun ida ne’e mós hanesan sensibilizasaun ida ba ita nia komunidade sira hotu atu tau importansia ba dezenvolvimentu setór floresta iha parte ai-kameli/Sandalo ne’ebé ita identifika balun ita kuda no balun moris natural kuidadu nafatin nune’e aban bairua bele fo retórnu hasa’e ekonómia ba ita nia familia no ba ita nia nasaun" hateten S.E.SEF.
Sua Excêlencia SEF, informa mos iha mandatu IX Governu Konstituisionál durante tinan rua fulan neen nia laran konsege distribui no kuda ai-oan hamutuk 500 mill pes resin kuda ona, kuda ba iha área sira ne’ebé ita identifika kritiku, kuda mós ba iha plantasaun sira ne’ebé mak sai hanesan plantasaun ba investimentu,
Nune'e mós Ai-oan sira ita fahe ba ita nia komunidade sira ne’ebé mai husu hodi fahe ba sira atu ba kuda iha sira nia plantasaun rasik, alende ida ne’e ita mos fahe ai-oan hanesan ai urbana, fahe ba komunidade sira kuda iha sira nia uma oin no fahe mos ba instituisaun sira atu kuda iha eskritoriu no iha estrada ninin nune’e bele asegura ba ita nia estrada no bele fo matak malirin.
Partisipa iha Komemora Loron Nasionál Ai-kameli no Floresta ne'e, S.E. Ministro da Agricultura, Pecuária, Pesca e Floresta (MAPPF), Eng. Marcos”MAMETA” da Cruz MAgSt, S.E. Vise-Ministru Infraestrutura, Sr. Júlio do Carmo, S.E. Secretário de Estado Pescas(SEP) Sr. Domingos da Conceição dos Santos, Secretário de Estado Pecuária(SEP), Sr. José Vieira de Araújo,
Partisipa mós Reprezentante Prezidente Autoridade PAM-Munisípiu Bobonaro, Administrador Postu Administrativo APA-Atabae, Diretór Geral no Xefe Departamentu sira no reprezentante Komandante PNTL Postu no Reprezentante Komandante F.FDTL iha Postu Adm.Atabae, Partisipa mós Parseiru Dezenvolvimentu sira, Xefe Suku sira no Komunidade sira hotu.
#Média G-SEF.